GLADIJATORI

Čas istorije

 Ave Caesar, morituri te salutant!

(Ave Cezare, pozdravljaju te oni koji će umreti!)

 

            Boks, kik-boks, K1, MMA… Danas se mogu čuti mnogi glasovi protiv ovih sportova zbog njihove brutalnosti. Borci se nazivaju modernim gladijatorima, a pri tom se prećutkuje činjenica da su teže povrede veoma retke, a smrtni ishodi su, praktično, isključeni. Čovečantvo je prešlo dug put od zabave širokih narodnih masa u borbi dva čoveka na život i smrt, do plemenite borbe dvojice sportista bez većih posledica po njihovo zdravlje.

Termin „gladijator“ potiče od reči „gladijus“, što je naziv za kratki rimski mač. Veruje se da poreklo gladijatorskih borbi leži u religiji starih kultura Apeninskog poluostrva, najverovatnije etrurskoj. U početku je to bio način prinošenja ljudske žrtve. Posle bitke dva zarobljenika bi bili prinuđeni da se bore do smrti, u čast poginulih u toj bici.

Prve rimske gladijatorske borbe su organizovane polovinom 3. veka p. n. e. i bile su religioznog karaktera. Sve do ubistva Gaja Julija Cezara 44. g. p. n. e. uglavnom su organizovane vezano za sahranu, kao ljudska žrtva u čast pokojnika. Pred kraj perioda republike, organizovali su ih kandidati za mesto magistrata da bi ugodili glasačima. (Eto, politika se nije mnogo promenila poslednjih 2000 godina.)

Konačno je Oktavijan Avgust, prvi car Rimskog carstva, ozvaničio potpuno preuzimanje organizacije gladijatorskih borbi od strane države. U militantnom rimskom društvu ove borbe stiču veliku popularnost. Carevi su ih koristili da prikažu svoju moć. Sedeli bi u luksuznim ložama i odlučivali da li će poraženi umreti ili živeti.

Poprišta ovih borbi bili su amfiteatri, od kojih je najpoznatiji Rimski koloseum. Programi borbi su bili vrlo maštoviti i surovi. Iz Afrike su dovođene egzotične životinje – lavovi, tigrovi, leopardi, nosorozi, nilski konji, itd. Zveri bi ili bile lovljene ili bi pred njih bacali kriminalce osuđene na smrt i hrišćane.

Najveći spektakl su bile Naumahije – simulacije pomorskih borbi u ogromnim bazenima. U njima je učestvovao veliki broj gladijatora, za razliku od klasičnih borbi „jedan na jedan“.

Prvi gladijatori su bili ratni zarobljenici i borili su se naoružani kao i pripadnici njihovih plemena. U početku Samniti, kasnije Gali, Tračani i ostali ostali neprijatelji Rimskog carstva. Po pravilu, nikad se nisu borila dva jednako naoružana gladijatora. Jedan bi bio teško naoružan, ali usporen, a drugi lakše naoružan, ali pokretljiv.

Vremenom su izmišljane nove vrste, tj. način njihovog naoružanja. Interesantno je da gladijatori nikad nisu koristili „pilum“, dugo koplje, tipično oružje rimskih legionara.

Rimaljane je zabavljala predstava u kojoj se njihovi neprijatelji bore međusobno.

Pored ratnih zarobljenika, robova i osuđenika na smrt, postojale su i žene gladijatori koje su se borile prerušene u legendarne Amazonke. Takođe, gladijatori su mogli biti i slobodni ljudi u želji za zaradom. Postoje zapisi da su se ovim zanimanjem bavili i članovi uglednih i bogatih porodica. Ovo je zbog toga što su neki gladijatori sticali veliku slavu, slično današnjim sportskim zvezdama.

Ta slava je bila ograničena jer su gladijatori, uprkos klicanju mase, ipak bili robovi, tako da su imali poštovanje isto kao što su ga imale i prostitutke. Dodoše, i prostitutka može da dogura do starlete i eto ti velike slave.

 

Gladijatorske borbe su održavane do 4. veka kada su pod uticajem hrišćanstva postepeno gašene. Konačno, 404. godine car Honorije ih je zabranio zauvek.

 

Vladimir Rajčić

Vladimir Rajčić

Autor kolumne "Čas istorije"
Vladimir Rajčić

Latest posts by Vladimir Rajčić (see all)