Nadomak Petrovca na Mlavi, u ataru sela Bistrica, nalazi se srednjovekovno svetilište i obnovljen manastir Đerinac, sagrađen na temeljima nekadašnjeg manastira Ravanjen, na obali rečice Bistrice.

U popisu iz 1467. godine pominje se selo Bistrica sa tri kuće, ali ne i manastir u njegovom ataru. Selo se nalazilo u Ali-begovom čitluku, koji je obuhvatao više naselja u ovom kraju, a turski pisar je na kraju popisa tog čitluka zabeležio tri manastira: Sveti Nikola, Ravanje i Sveti Stepan.

U ataru sela Bistrica zabeležen je manastir Đerna ili Gornja. Olga Zirojević je pisala u svojoj knjizi „Crkve i manastiri Pećke patrijaršije do 1683. godine“, što se može tumačiti i kao Đerinac i kao Gornjak. Imao je osam monaha, koliko nijedan braničevski manastir u to vreme, što navodi na pomisao da je to pre mogao biti Gornjak.

Manastir Đerinac - Lekoviti izvori Bistrice 18829
Foto: Dragoljub Smiljanić

Turci su porušili Đerinac najkasnije krajem 17. veka, jer je već početkom 18. bio u ruševinama, a bratstvo iz ovog manastira nije obnavljano zbog čestih upada turskih vojnika koji su gonili brojne hajdučke družine iz ovog kraja.

Na mestu manastira i danas raste hajdučka trava – ravanj, po kome je manastir po svemu sudeći i dobio prvo ime. Kao i drugi manastiri u srednjovekovnoj župi Ždrelo, i Đerinac se nalazio u kraju gde su bili rudnici, topionice i kovačnice. Poviše manastira bilo je rudarsko okno i taj deo se u drugoj polovini 19. veka zvao Majdan, dok je levo od puta ka selu Ždrelu predeo Vignjevište, što znači da je tu nekada bila livnica ili kovačnica. Najveći broj manastira u Ždrelskoj župi sagrađen je upravo na prostorima gde su vađene i prerađivane rude, što govori o gustoj naseljenosti ove župe u vreme srpske srednjovekovne države.

Turci će docnije sve te rudnike i topionice zapustiti, pa će i ovi krajevi dobrim delom opusteti.Josif Veselić je 1861. godine zatekao zidove manastirske crkve „gotovo do blizu svoda“ i u svom tekstu o tome zapisao da se „lepo vide i ostaci od ćelija“.

Manastir Đerinac - Lekoviti izvori Bistrice 18829
Foto: Branislav Stanišić

Da je manastir porušen u neko dalje vreme, odnosno krajem 15. veka, zidovi crkve ne bi bili još uvek dobro očuvani, jer je od tada pa do Veselićevog dolaska prošlo više od tri i po veka.

Posle stradanja manastira, Bistričani i meštani ostalih sela su se tu okupljali svake godine na dan Svetog Konstantina i Svete Jelene. Posebnu pažnju vernika privlačio je lekoviti izvor kraj manastira. Na njegovu vodu dovodili su bolesnike, s velikom verom u njenu isceliteljsku moć. Verovalo se da voda posebno dobro leči od groznice i uroka.

Manastir Đerinac - Lekoviti izvori Bistrice 18829
Foto: Branislav Stanišić

Njena temperatura, kako zapisuje Veselić, kretala se od 28 stepeni u toku dana do 14 stepeni preko noći. Sveti izvor je i danas posećen i poštovan.

Nalazi se tridesetak metara niže manastira, na samoj desnoj obali reke Bistrice, koja izvire na oko šest kilometara istočno od sela, ispod padina Sumorovca. Voda sa izvora je veoma pitka. Česma je više puta obnavljana, a poslednji oko 1978. godine. Obnovitelj je Života Vasić iz Bistrice, što se vidi iz teksta uklesanog na kamenoj ploči u kojem se kaže da je to učinio u čast Svete Jelene, a za svoje i zdravlje svoje porodice i za pokoj duše svojih roditelja. Zbog toga je „jedan jeromonah toga dana tu dolazio, pravilo čitao, vodu svetio i prisutne škropio“.

Onda je rezao kolač, a zatim prisutni „taj dan kao zavetinu veselokupno provedu“.

Status

Posle obnavljanja manastir je pretvoren u mirsku crkvu, koja je parohijalni hram Bistrice, Malog Laola i Stamnice. Njen živopis je uradio Bistričanin Ljubisav Gajić. Crkva je 1992. godine postala metoh manastira Vitovnice rešenjem episkopa braničevskog, čime je na određeni način dobila i status manastira.

Manastirska crkva, prema njegovom merenju, bila je duga 12,5 metara, a široka 6,2 metra, zajedno sa zidovima. Njena dužina sada je 15, a širina pet metara.Manastir Đerinac, obnovljen kao mirska crkva na starim temeljima 1937. godine, nalazi se na desnoj strani reke Bistrice, oko dva kilometra uzvodno od istoimenog sela.

Manastir Đerinac - Lekoviti izvori Bistrice 18829
Foto: Branislav Stanišić

Smešten je u brdovitom predelu, u uskoj dolini iz koje se uzdižu mestimično strme strane bregova, pa izgleda kao da se makadamski put probija kroz omanju klisuru. Reka hukom teče preko kamenja, što zajedno sa zelenilom i svežim vazduhom ostavlja prijatan utisak.

Preuzeto iz lista EPS Energija/N. Antić

0 0 vote
Article Rating
Prijavljujem se
Obavesti me o
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments