Poturčeno Srpče koje je doguralo do najviše vlasti u Osmanskom carstvu

 

Svi smo u školama učili o turskim zulumima. Još nas je učiteljica naučila da je pored svih ubistava, mučenja i poreza najteži način ugnjetavanja bio danak u krvi. Svakih nekoliko godina Turci su obilazili seoske krajeve na brdovitom Balkanu i otimali hrišćansku decu, koju su odgajali u muslimanskom duhu i od njih pravili elitni vojni rod – janjičare.

MEHMED – PAŠA SOKOLOVIĆ 7280

Janjičari su, osim vojne službe, mogli da dobiju i službu u administraciji. I tu su mogli daleko da doguraju. Sigurno je najbolji primer janjičara koji je napredovao do najvišeg položaja u državi Mehmed – paša Sokolović. Poreklom Srbin iz Hercegovine, najverovatnije rođen 1506. godine u selu Sokolovići, blizu gradića Rudo. Kao dečak školovao se u manastiru Mileševa. U „danku u krvi“ odveden u janjičare kada mu je bilo oko 15 godina. Školovan u Jedrenskom saraju gde ostaje 13 godina. Učestvovao je u Mohačkoj bici 1526. i opsadi Beča 1529. Između 1533. i 1535. učestvuje u ratu protiv Persije i opsadi Bagdada. 1545. godine postaje zapovednih Osmanske flote, a 1551. biva unapređen u rumelijskog beglerbega. Iste godine kreće u pohod na Habzburšku monarhiju, a već sledeće osvaja Temišvar.

MEHMED – PAŠA SOKOLOVIĆ 7280

U svim tim ratovima se naročito istakao, tako da je, uz svoj fizički izgled i visinu od preko dva metra, imao i jedinstveni autoritet kojim je zadobio poslušnost potčinjenih i poverenje nadređenih. I sam sultan Sulejman I Veličanstveni je bio impresioniran njegovim sposobnostima, pa ga je 1555. godine postavio za Trećeg vezira. Mehmed je oženio unuku sultana Sulejmana i ćerku Selima II, potonjeg sultana. Kako su umirali Veliki veziri, tako je i Mehmed – paša napredovao. 1561. godine postaje Drugi vezir, a 1565. Veliki vezir, predsednik vlade.

Ni kada je postao najmoćniji čovek u Osmanskom carstvu posle sultana, nije zaboravio svoje poreklo. Učinio je velike ustupke Srbima i drugim balkanskim narodima. Još dok je bio Treći vezir i član Vezirskog veća uticao je na odluku osmanske države da obnovi srpsku Pećku patrijaršiju 1557. i za patrijarha postavio svog rođaka Makarija. U svom rodnom selu Sokolovićima izgradio je džamiju, a u okolnim mestima brojne mostove: ćupriju na Drini u Višegradu, Arslanagića most u Trebinju, Vezirov most u Podgorici, most na ušću Žepe u Drinu i Kozju Ćupriju u Sarajevu. Najpoznatiji je most u Višegradu, koji je tematska osnovica romana Ive Andrića „Na Drini ćuprija“.

MEHMED – PAŠA SOKOLOVIĆ 7280

Događaj koji najbolje pokazuje Mehmedovu moć i državničke sposobnosti zbio se u septembru 1566. godine, prilikom turske opsade mađarskog grada Sigeta.

MEHMED – PAŠA SOKOLOVIĆ 7280

Ostareli sultan Sulejman krenuo je te godine na novi pohod protiv Habzburške monarhije. Branitelji Sigeta na čelu sa hrvatskim banom Nikolom Šubićem Zrinskim nanosili su velike gubitke nadmoćnijim turskim napadačima. Nezadovoljstvo među vojnicima je bilo na vrhuncu kada je sultan Sulejman preminuo. Znajući da se sprema pobuna, Mehmed –paša je lukavo prikrio sultanovu smrt. Sve koji su za nju znali, a nisu mu bili potpuno odani, je likvidirao i objavio da je sultan bolestan. Poslao je poverljivog glasnika nasledniku trona Selimu II, koji je bio i njegov tast. Posle duge opsade, Siget je zauzet, Nikola Šubić Zrinski je pogubljen, a Mehmed – paša je sa vojskom krenuo ka Beogradu u susret Selimu. Kako je sultanovo telo već bilo u lošem stanju, izvesni Hasan – aga, koji je veoma ličio na sultana Sulejmana, obučen u raskošnu odeću, sedeo je u carskoj kočiji i otpozdravljao vojsci. Jedini koji mu je prilazio sasvim blizu bio je Mehmed – paša da bi, navodno, dobijao nova naređenja. Pred Beogradom je objavljeno da je stari Sulejman umro i za novog sultana je proglašen Selim II.

Mehmed – paša Sokolović je uspeo da sa šačicom poverljivih ljudi krije sultanovu smrt čak 48 dana da ne bi došlo do pobune u vojsci i da bi svom tastu osigurao preuzimanje trona.

 MEHMED – PAŠA SOKOLOVIĆ 7280

Selim II je bio slab vladar. Više ga je interesovalo vino od upravljanja državom, pa je nazvan Pijanica. Sva vlast je bila u rukama Mehmed – paše Sokolovića. Veliki vezir je vladao Turskom u ime uvek pijanog i nezainteresovanog sultana. Veliki put je prešao ovaj Srbin, odveden iz malog sela u Hercegovini da bi bio rob u moćnom Otomanskom carstvu. Zahvaljujući isključivo svojim sposobnostima, postao je najmoćniji i najbogatiji čovek u Carstvu. Punih četrnaest godina je upravljao Turskom sa pozicije Velikog vezira.

Godine 1574. umire sultan Selim II, a Mehmed – paša ponovo pomaže novom vladaru, Muratu III da preuzme vlast i obračuna se sa braćom koja su takođe pretedenti na presto. Poslednjih godina Mehmedovog života opala je njegova moć jer novi sultan nije imao neograničeno poverenje u njega kao Selim II. Uprkos tome, ostao je na mestu Velikog vezira do svoje smrti.

U Carigradu, 11. oktobra 1579. godine izvesni mentalno poremećeni derviš (muslimanski monah) nožem je ubio Sokolovića. Nikada nije dokazano da li je u pitanju bila zavera ili čin poludelog pojedinca.

Vladimir Rajčić
Latest posts by Vladimir Rajčić (see all)
0 0 vote
Article Rating
Tagged
Prijavljujem se
Obavesti me o
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments